Antoni Canu, beschamu e poeta

È l'autori di Sa vitta et sa morte, et passione de Sanctu Gavinu, Prothu et Januariu, la primma obara letteraria in sardhu

Lu sassaresu Antoni Canu, o Cano, sigundu la grafia uffizziari, è isthaddu un ommu di rerigioni e di poesia chi à lassaddu una rastha impurthanti i’ l’isthoria di Sardhigna.

Naddu a la fini di lu di quattordhizi securi e morthu a la fini di lu securu infattu, cumenti preladdu abia auddu ruori i’ la parrocchia di Giave, i’ la diocesi di Sorres e i’ la Triniddai di Saccargia.

È isthaddu puru beschamu di Bisarcio e, finz’a la morthi, azzibeschamu di la diocesi turritana.

In Sassari à lassaddu un’impronta architettonica, visthu chi abia fattu frabbiggà la gesgia di Sant’Austhinu, chi abia affidaddu a l’agostiniani.

Era di famiglia nobiri e isthimaddu da lu re Alfonso V d’Aragona, cun un’attenzioni parthicurari pa’ la cultura.

Infatti cumenti beschamu di Bisarcio abia cunvucaddu un sinodu in Ozieri, i’ la gesgia di Santa Maria, e i’ li costhituzioni sinodari abia vuruddu puní cumenti condizioni pa’ assé preddi la cunniscenzia di lu latinu.

Umpari cu’ la linga di la gesgia vi n’era un’althra puru chi isthimaba: lu sardhu.

A chisthu sazzerdhotu sassaresu dibimmu la primma obara letteraria i’ la linga nazziunari. L’abia dedicadda a li martiri turritani e l’abia intituradda Sa vitta et sa morte, et passione de Sanctu Gavinu, Prothu et Januariu.

Era iscidda dabboi di la so’ morthi, i’ lu 1557.

È un poema chi, propiu pa’ assé lu primu testhu senza caratteri amministhratibu o patrimoniari, cumenti erani li condaghi, à un’impurthanzia istòrica e linguisthigga manna. Propiu pa’ chisthu lu firorogu tedeschu Max Leopold Wagner, l’autori di lu dizzionariu etimorigicu sardhu, l’abia dedicaddu un’edizioni critica.

Chisthi so li primi versi:

O Deu eternu, sempre omnipotente,

In s’aiudu meu ti piacat attender,

Et dami gratia de poder acabare

Su sanctu martiriu, in rima vulgare,

De sos sanctos martires tantu gloriosos

(gianni muroni)

Articoli Correlati

Pulsante per tornare all'inizio