Domos de janas in paràulas e fotografias

Dae su 2025 degheoto necròpolis sardas, totus cun domos de janas, ant otènnidu su reconnoschimentu comente patrimòniu de s’UNESCO. A gherrare pro custu resurtadu est istadu su CESIM (Centro Studi Identità e Memoria), fundadu in Tàtari in su 2017.

Intre sos fundadores de su tzentru ddo’est sa professora Giuseppa Tanda, biddanoesa e ordinàriu de Preistòria e Protoistòria in s’Universidade de Casteddu e diretora de s’Iscola de Ispetzializatzione in Benes Archeològicos de su matessi ateneu finas a su 2012.

Pro tzelebrare custu resurtadu e sighire su caminu de valorizatzione de custos monumentos de sa preistòria sarda Giuseppa Tanda at publicadu unu libru, pro sas Editziones Condaghes: Sas Domos de Janas. Patrimòniu de s’umanidade, cun sa tradutzione in sardu de Gabriele Tanda. De su testu est disponìbile sa versione in italianu puru.

Su letore at a ischire ite sunt custos monumentos, a ite serbiant, pro ite sunt pintados in una tzerta manera, chie ddos at fraigados e ite ruolu teniant in sa Sardigna preistòrica, totu cosas chi s’autora ispricat cun unu limbàgiu chi podent cumprèndere finas sos chi non tenent cunfidèntzia cun s’archeologia.

A prus de sos testos dedicados a sas diferentes necròpolis in su libru ddoe sunt sas fotografias de Andrea Gambula. Nàschidu in Cuartu, apassionadu de s’istòria sarda e de logos pagu connotos e misteriosos, chi esplorat paris cun su grupu Pecore Nere Urbex, acrònimu de Urban Exploration. Gambula at impreadu tècnicas chi ponent in evidèntzia su coidadu chi ant tentu sos chi aiant fraigadu custas chi fiant tumbas ma chi fiant pensadas comente chi esserent domos de sos bios in s’àtera vida.

Su libru oferit unu cuadru de sa presèntzia de domos de janas a un’ala e a s’àtera de s’Ìsula: Anela e Sorradile, Potuvigari e Ossi, Silìcua e Onieri e àteras meda.

(gianni muroni)