“Canto Popolare”, lu libru di lu poburu
Un trabagliu di pazientzia e pritzisioni chi l’autori Salvatore Paba à posthu cun dedizioni fendi tzerchi i’ l’archibi, inteivisthi, isthudiendi la rasgioni propiu che un isthoriggu
Lu libru Canto Popolare è un’obara chi miriscia afficcu da parthi di tutti acchì lu chi cunteni è un patrimoniu culturari di tutti, tandu di dugna sardhu, e no soru. Lu cantu poburari è chissa susthantzia chi da sempri accumpagna la femmina e l’ommu in cassisia manifesthazioni e sintiddu. In Sardhigna ipricà lu cantu à, abbisumeu, un varori identitariu indì dugnunu si riccunnosci pa lu fattu chi la linga chi si tratta dazi lu sensu d’apparthenentzia. Lu saggiu, isthirriddu in itarianu, dazi tutti l’infuimmazioni no soru di lu cantu, ma di la puisia, soni e musigga di li tradizioni poburari nosthri. Un trabagliu di pazientzia e pritzisioni chi l’autori à posthu cun dedizioni fendi tzerchi i’ l’archibi, inteivisthi, isthudiendi la rasgioni propiu che un isthoriggu. E daboi di dez’anni accò lu libru. Ca l’à ischrittu è Salvatore Paba. Abemmu attuppaddu a chisthu isthudiosu, e arrasgiunendi cun eddu cumprindimmu subiddu chi no soru è un aiperthu di lu settori, cu’ lu varori aggiuntu d’assé amantiosu di lu cantu, ma chi la soia è propiamenti una rasgioni di vidda. Paba, infatti, si dedica a la musigga da più di 40anni, isthudiendi armonia e cumpusizioni inné l’Ischora di Musigga “Anni Verdi” cu’ lu masthru Luca Sirigu. Isthudia cantu a l’Ischora “La Voce in musica”, sottu a la ghia di lu masthru Gavino Mara. Ischumentza lu caminu arthistiggu soiu i’ lu 1981 inné la tziddai indì è naddu, Ittiri, a pogghi chirometri da Sassari, cu’ lu “Coro Paddeu”. Giuseppe Paddeu è un innommu chi Salvatore funtumeggia umbè di volthi i’ l’arrasgiunadda e i’ lu libru matessi acchì tantu à daddu a chistha tradizioni canora in Ittiri. In chissu coro Paba dibenta guasi subiddu lu direttori arthisthiggu, e i’ lu 1990 intzidi lu primma trabagliu dischugrafiggu chi abarà a assé ciamaddu “Comare”. E intantu chi canta da tenori i’ la “Corale Polifonca San Francesco” di lu paesi soiu, umpari a calche amiggu fazi nascì, sempri i’ lu’90, lu “Coro Santa Rughe”, e cun chisthu parthetzipa a un documentariu “Il Coraggio e la Poesia” sottu a la regia di Ignazio Figus. I’ lu 1995 è ciamaddu che direttori artisthiggu da lu “Coro S’Ena Frisca” di Putifigari (SS) fendi isci un althru trabagliu dischugrafiggu chi cunteni cantzoni inediti: Fozitta ‘e rosa, Luna anzoneda, e Mama. A lu matessi tempu Paba canta i’ l’isthasgioni obaristhigghi ancora cumenti tenori inné la “Corale Canepa” diretta da lu masthru Antonio Costa. Insomma, abemmu sintentizaddu, e no di poggu, tuttu l’impegnu soiu pa mantinì vibu lu cantu in Sardhigna. Emmu, pari chi sia chisthu l’afficcu di Paba.

Fabiddendi cun eddu s’assibistha lu sensu di un patrimoniu chi s’è pirdhendi, si puru guasi «in dugna paesi v’è un coro». E abbisumeu è propiu pa chisthu chi eddu ‘ià da pitzinnu à una sinsibiriddai manna pa chistha cultura chi lu portha a inteivisthà e a rigisthrà li vecci di lu cantu, che Paddeu appuntu pa lu prinettu chi tuttu daboi possia pirdhissi da la mimoria orari.
Lu libru, editu da Susil di Carbonia, conta 320 pagini e s’imparthi in tre setzioni manni: l’isthoria, testhi e musigghi, dischugrafia. I’ la primma acciappemmu rasgioni chi toccani no soru Ittiri, indì so posthi in fotu documenti inediti, ma puru Sassari e Sossu ischumintzendi cu’ lu cuncordhu di chisthi tziddai. La di dui è ricca di cantzoni in sardhu inteipretaddi da li cori funtumaddi indì Paba, olthri a abelli ivulthaddi in itarianu, à ischrittu la musigga e una biobrafia sintetigga di li poeti chi l’ani isthirriddi. Li testhi andani da li Gosos a chissi pa li piccinneddi che Corigheddu e coro amadu, e paghisthu lu libru po assé utiri fintzamenta i’ l’ischori. Paba, chi è puru un cumposidori, à vuruddu punì puru li sparthiddi di li musigghi soi ischritti i’ lu pentagramma. Lu libru anda a cumprissi cu’ l’erencu di dischi pubricaddi e purthaddi in giru in un umbè di tournée in Sardhigna, cument’è normari, ma puru in Itaria, in Lutuania, Brasile, e althri Paesi ancora.

L’ipegnu di Paba è chissu di dà bozi a la cultura disthintiba di lu cantu di casa nosthra, e liggendi lu libru fazi cumpridì chi la cultura poburari no è cultura inferiori, ma è lu sabé sabiu poburari. Un sabé sardhu in chisthu casu. Un patrimoniu chi mancarri è tentu in un’isthaddu di subalterniddai da la cultura egemoni, ma chi in realthai è pari a chistha.
Fabritziu Dettori








